BVEthiek

Ethiek is hot. De tijd van ‘laat maar waaien’ en ‘moet kunnen’ is voorbij. Het lijkt alsof de droom uiteengespat is van een maakbare samenleving waarin eigen verantwoordelijkheid de ultieme regulator is. We hebben weer interesse gekregen in regels en we spreken ons ongenoegen weer uit. Ook in het onderwijs.
Dit essay is de weerslag van een kleine literatuurstudie naar de mogelijkheden en weerbarstigheden om ‘aan ethiek te doen’ in het beroepsonderwijs.

In hoofdstuk 1 worden mogelijkheden en beperkingen beschouwd om deze kwesties te benaderen. Om te beginnen wordt het krachtenspel tussen individu en gemeenschap aangestipt. Hierbij wordt ingegaan de rol van het individu en op de dynamiek en de meerledigheid van de samenleving. In een korte beschouwing wordt de waarde van normen en waarden bekeken als samenbindend en richtinggevende instrumenten. Tevens komt de rol van ethiek in het onderwijs ter sprake. Kunnen we in ons onderwijs met betrekking tot ethiek volstaan met voorlichting en kennisoverdracht of moet ethiek als kernkwaliteit integraal opgenomen worden in het curriculum?

In hoofdstuk 2 komt de noodzaak om ethiek te bedrijven ter sprake. Waarin onderscheidt de huidige tijd zich van andere tijden? En wat zijn dientengevolge de specifieke behoeften aan ethiek?

Een en ander mondt uit in een praktische beschouwing in hoofdstuk 3 over het onderwijs aan ROC’s. Welke behoeften en mogelijkheden zijn er om ‘aan ethiek te doen’?

Het slothoofdstuk poogt aan te zetten tot een discussie. Enerzijds wordt ingegaan op de kansen en bedreigingen die een ethisch programma voor een ROC biedt. Anderzijds worden enkele vragen belicht die iedere betrokkene mijns inziens zou moeten beantwoorden om tot een eerste belangrijke afbakening te komen op dit brede, boeiende maar ook weerbarstige terrein.

Om de leesbaarheid van een beknopte studie naar een dergelijk breed onderwerp als ethiek te vergroten is gebruik gemaakt van uitgebreide eindnoten. Deze zijn met name bedoeld voor de lezer die zich nader wil oriënteren. Dat geldt ook voor de bijlage waarin enkele hoofdlijnen van het ethisch denken in de 20e eeuw zijn geschetst. De studie wordt afgesloten met een lijst van geraadpleegde literatuur.

 

Paul Tempelaar
28 november 2005